Υπάρχουν στιγμές στη ζωή μας που καλούμαστε να διαλέξουμε ανάμεσα σε δύο δρόμους: είτε να επιλέξουμε αυτό που πραγματικά είμαστε είτε να προσαρμοστούμε στις προσδοκίες των άλλων. Πολλές φορές, μέσα από συζητήσεις με διαφορετικούς ανθρώπους γεννιέται η ίδια σκέψη: πόσο σημαντικό είναι να αγαπάμε τον εαυτό μας, να σεβόμαστε τον τρόπο που είμαστε φτιαγμένοι και να μην προδίδουμε την ψυχή μας για να γίνουμε αποδεκτοί.

Για εμένα, το πιο ιερό πράγμα που μπορεί να κάνει ένας άνθρωπος είναι να μη στραφεί εναντίον της ίδιας του της φύσης. Να μη χάσει την καλοσύνη του επειδή κάποιοι την μπέρδεψαν με αδυναμία. Να μη σβήσει το φως του επειδή κάποιοι δεν ήξεραν πώς να το συναντήσουν. Η αυθεντικότητα δεν είναι πολυτέλεια· είναι ένας τρόπος να παραμένεις ζωντανός εσωτερικά.

Ένας κόσμος γεμάτος συγκρίσεις

Χωρίς να το αντιλαμβανόμαστε, ζούμε σε έναν κόσμο όπου η άποψη της μάζας μοιάζει συχνά να μετρά περισσότερο από την άποψη που έχουμε εμείς για τον εαυτό μας. Οι κοινωνικές ομάδες, οι παρέες και οι κυρίαρχες αντιλήψεις σχηματίζουν πολλές φορές τις πιο διαδεδομένες απόψεις για το τι είναι σωστό, φυσιολογικό ή αποδεκτό. Όμως το ότι κάτι ακολουθείται από πολλούς δεν σημαίνει απαραίτητα ότι είναι και αληθινό.

Πολλές από αυτές τις απόψεις δεν έχουν ουσιαστική τεκμηρίωση πίσω τους. Δεν βασίζονται πάντα σε γνώση, εμπειρία ή επιστημονική σκέψη. Παρ’ όλα αυτά, επειδή επαναλαμβάνονται συχνά, αποκτούν δύναμη και επηρεάζουν τον τρόπο με τον οποίο βλέπουμε τον εαυτό μας.

Έτσι, άνθρωποι που δεν γνωρίζουν πραγματικά ποιοι είμαστε, ποιες εμπειρίες κουβαλάμε ή πώς λειτουργεί ο εσωτερικός μας κόσμος, καταλήγουν να μας κρίνουν με βάση γενικές αντιλήψεις. Και το πιο επικίνδυνο είναι ότι, αν δεν προσέξουμε, μπορεί να αρχίσουμε να πιστεύουμε περισσότερο τη δική τους κρίση παρά τη δική μας εσωτερική αλήθεια.

Τότε μπαίνουμε στον ρόλο του «καλού παιδιού». Προσπαθούμε να ικανοποιούμε τους άλλους, να μη δυσαρεστούμε κανέναν, να μη φανούμε δύσκολοι, υπερβολικοί ή εγωιστές. Στην πραγματικότητα, όμως, γινόμαστε κομπάρσοι στην ίδια μας την ζωή. Κάνουμε χώρο για τα θέλω των άλλων, ενω αφήνουμε τα δικά μας στην άκρη. Προσποιούμαστε ότι είμαστε καλά, ενώ μέσα μας κουβαλάμε φόβο, πίεση και σιωπή.

Η απομάκρυνση από τον εαυτό μας

Γι’ αυτό η υγιής έκφραση των συναισθημάτων δεν είναι αδυναμία. Είναι ένας τρόπος να σεβόμαστε την ψυχή μας πριν αυτή κουραστεί να σωπαίνει. Αυτό δεν είναι απλώς μια διαίσθηση, αλλά κάτι που φαίνεται και σε ερευνητικά δεδομένα. Σε ένα πείραμα όπου οι συμμετέχοντες παρακολουθούσαν μια ταινία που προκαλούσε αποστροφή, όσοι έπρεπε να καταπιέσουν κάθε εξωτερική έκφραση συναισθήματος εμφάνισαν αυξημένη δραστηριότητα του συμπαθητικού νευρικού συστήματος, δηλαδή το σώμα επιβαρυνόταν εσωτερικά ακριβώς επειδή το συναίσθημα δεν είχε διέξοδο προς τα έξω. Σε μεγαλύτερη κλίμακα, έρευνα σε γυναίκες που είχαν βιώσει τραυματικά γεγονότα έδειξε ότι η συστηματική καταπίεση της συναισθηματικής έκφρασης συνδεόταν με υψηλότερα επίπεδα μετατραυματικού στρες, άγχους και κατάθλιψης, ενώ η αντίθετη στρατηγική, η επανεκτίμηση των καταστάσεων, συνδεόταν με χαμηλότερα επίπεδα δυσφορίας. Με άλλα λόγια, το να κρατάμε μέσα μας ό,τι νιώθουμε δεν μας προστατεύει· απλώς μεταθέτει το κόστος από τη στιγμή της έκφρασης στο μακροπρόθεσμο βάρος που κουβαλάμε μετέπειτα στην ζωή μας.

Η αυθεντικότητα είναι η αποδοχή του εαυτού μας

Αυθεντικότητα είναι η ειλικρινής αποδοχή και έκφραση του πραγματικού μας εαυτού. Είναι η ικανότητα να ζούμε σύμφωνα με τις αξίες, τα συναισθήματα και την εσωτερική μας αλήθεια, χωρίς να προσποιούμαστε κάτι που δεν είμαστε για να γίνουμε αποδεκτοί. Δεν σημαίνει ότι δεν μας νοιάζει καθόλου η γνώμη των άλλων. Είναι φυσιολογικό να μας ενδιαφέρει η ανατροφοδότηση, ειδικά όταν μας βοηθά να γίνουμε καλύτεροι. Άλλο όμως η γόνιμη παρατήρηση και άλλο η επιθετική κριτική που προσπαθεί να μας μικρύνει.

Η αυθεντικότητα χάνεται όταν αναζητούμε συνεχώς επιβεβαίωση από τους άλλους και ξεχνάμε τη δική μας γνώμη για τον εαυτό μας. Η εσωτερική μας φωνή πρέπει να λειτουργεί σαν πυξίδα. Να μας θυμίζει πότε κάτι μας ταιριάζει και πότε κάτι μας απομακρύνει από την αλήθεια μας. Όταν την ακούμε, δεν χρειάζεται να φοράμε μάσκες, να μικραίνουμε τον εαυτό μας ή να προδίδουμε αυτό που είμαστε για να χωρέσουμε στις προσδοκίες των άλλων.

Τα 5 βήματα προς την αυθεντικότητα

1. Βρες τις αξίες σου

Οι αξίες έχουν μεγάλο ρόλο στη συμπεριφορά μας. Άλλες μοιάζουν να υπάρχουν μέσα μας από αρκετά νωρίς και άλλες δημιουργούνται μέσα από τα βιώματα, τις σχέσεις και τις εμπειρίες μας. Είναι η εσωτερική μας πυξίδα, γιατί μας δείχνουν τι έχει πραγματική σημασία για εμάς και τι είδους άνθρωποι θέλουμε να είμαστε.

Όταν γνωρίζεις τις αξίες σου, ωριμάζεις. Δεν παρασύρεσαι τόσο εύκολα από τη γνώμη των άλλων ή από την ανάγκη να γίνεις αποδεκτός. Οι αξίες μπορεί να είναι η ειλικρίνεια, ο σεβασμός, η καλοσύνη, η ελευθερία, η αξιοπρέπεια, η αγάπη, η συνέπεια ή η προσωπική εξέλιξη. Δεν είναι απλώς λέξεις· είναι ο τρόπος με τον οποίο επιλέγεις να ζεις. Όταν ξέρεις τι σε εκφράζει, μπορείς να λες «ναι» εκεί που η ψυχή σου συμφωνεί και «όχι» σε ό,τι δεν σου ταιριάζει.

2. Σεβάσου πρώτα τον εαυτό σου

Όταν σέβεσαι τον εαυτό σου, αγκαλιάζεις τη μοναδικότητά σου και ζεις πιο κοντά στις αξίες σου. Αρχίζεις να δείχνεις αυτό που είσαι, ακόμα κι αν αυτό δεν αρέσει σε όλους. Ο αυτοσεβασμός δεν είναι εγωισμός. Είναι η βάση για να αγαπάς και να φροντίζεις τον εαυτό σου χωρίς να ζητάς συνεχώς άδεια από τους άλλους.

Όταν αγκαλιάζεις αυτό που είσαι, το φως σου φαίνεται. Μπορεί να εμπνεύσει τους καλοπροαίρετους και να ενοχλήσει όσους δεν αντέχουν την αλήθεια σου.

Να θυμάσαι όμως ότι ο σεβασμός προς τον εαυτό μας είναι συνεχής διαδικασία. Ακόμα και μια αρνητική σκέψη μπορεί να θολώσει αυτή τη σχέση. Γι’ αυτό χρειάζεται να προσέχουμε τις σκέψεις μας σαν να είναι ο ανθόκηπός μας.

3. Εξέφρασε  τα συναισθήματα και τις ανάγκες σου

Όσα δεν λέγονται δεν εξαφανίζονται· μένουν μέσα μας και γίνονται βάρος. Πολλές φορές σωπαίνουμε για να μη στεναχωρήσουμε τους άλλους ή για να μη χαλάσουμε μια σχέση. Όμως κάθε φορά που καταπίνουμε αυτό που νιώθουμε, απομακρυνόμαστε λίγο περισσότερο από τον πραγματικό μας εαυτό.

Χρειάζεται να μπορούμε να πούμε: «αυτό με πλήγωσε», «αυτό δεν μου κάνει καλό», «έχω ανάγκη από σεβασμό και αγάπη», «δεν μπορώ να συνεχίσω έτσι». Δεν είναι εγωισμός να εκφράζεις τα συναισθήματά σου. Είναι αυτοσεβασμός. Δείχνεις στους άλλους πού βρίσκεσαι, τι αντέχεις, τι χρειάζεσαι και τι δεν μπορείς πλέον να κουβαλάς σιωπηλά. Το να μιλάς δεν σημαίνει να ξεσπάς ανεξέλεγκτα. Σημαίνει να εκφράζεσαι με ειλικρίνεια, καθαρότητα και σεβασμό.

4. Μην περιμένεις από όλους να σε καταλάβουν

Δεν είναι όλοι σε θέση να νιώσουν τον τρόπο που σκέφτεσαι, αγαπάς και υπάρχεις. Κάποιοι θα σε δουν επιφανειακά, μέσα από τις δικές τους εμπειρίες, πληγές ή αντιλήψεις. Δεν σημαίνει απαραίτητα ότι είναι κακοί. Σημαίνει απλώς ότι δεν έχουν όλοι το ίδιο βάθος ή την ίδια ικανότητα να συναντήσουν αυτό που κουβαλάς μέσα σου.

Πολλές φορές πληγωνόμαστε επειδή περιμένουμε να μας καταλάβουν όπως θα καταλαβαίναμε εμείς εκείνους. Όμως το να μη σε καταλαβαίνουν όλοι δεν ακυρώνει την αξία σου. Δεν σημαίνει ότι είσαι υπερβολικός ή λάθος. Σημαίνει ότι κάποιοι άνθρωποι δεν μπορούν να σε συναντήσουν εκεί που βρίσκεσαι. Γι’ αυτό μη μικραίνεις την αλήθεια σου για να χωρέσει στην αντίληψη των άλλων. Όποιος μπορεί να σε νιώσει, θα έρθει κοντά σου.

5. Βάλε όρια στις σχέσεις σου χωρίς να κρατάς κακία

Το να βάζεις όρια δεν σημαίνει ότι γίνεσαι σκληρός. Σημαίνει ότι σταματάς να ανέχεσαι συμπεριφορές που σε πληγώνουν, να σωπαίνεις για να κρατήσεις την εικόνα του «καλού ανθρώπου» ή να δίνεις συνεχώς χώρο σε ανθρώπους που δεν σέβονται την παρουσία σου. Το να είσαι αληθινός δεν σε υποχρεώνει να είσαι πάντα διαθέσιμος, πάντα υπομονετικός και πάντα ανεκτικός.

Τα όρια δεν είναι τιμωρία προς τους άλλους· είναι πράξη σεβασμού προς τον εαυτό μας. Είναι ο τρόπος με τον οποίο λες: «Μπορώ να σε αγαπώ, αλλά δεν μπορώ να επιτρέπω να με πληγώνεις». Το δύσκολο είναι να βάζεις όρια χωρίς να γεμίζεις κακία. Να απομακρύνεσαι χωρίς μίσος, να συγχωρείς χωρίς να επιστρέφεις στο ίδιο σημείο, να κρατάς το μάθημα και όχι το δηλητήριο.

Η αυθεντικότητα είναι η επιλογή να μένεις αληθινός, ακόμη κι όταν ο κόσμος σε πιέζει να γίνεις κάτι άλλο. Δεν σημαίνει ότι δεν θα πληγωθείς ή ότι όλοι θα σε καταλάβουν. Σημαίνει ,όμως, ότι δεν θα προδώσεις τον εαυτό σου για να γίνεις αποδεκτός. Να κρατάς τις αξίες σου, να εκφράζεις όσα νιώθεις, να βάζεις όρια και να προχωράς χωρίς κακία. Γιατί στο τέλος, ο πιο σημαντικός άνθρωπος που δεν πρέπει να χάσεις είναι ο εαυτός σου.

Το άρθρο αυτό είναι εμπνευσμένο από τη φίλη μου, Κωνσταντίνα, και από μια φράση της που κουβαλά δύναμη και αυθεντικότητα: «Δεν θα αλλάξω για κανέναν. Όποιος θέλει, θα μείνει δίπλα μου γι’ αυτό που είμαι».

Πηγές: therapia.gr